Rechtspraak in hoofdlijnen

Het jeugdstrafrecht is de hoofdregel voor wie bij het plegen van het feit jonger dan 18 was (art. 77a Sr). Volgens de Hoge Raad biedt art. 77b Sr alleen een uitzondering voor 16- en 17-jarigen. Voor feiten die de verdachte pleegde vóór zijn 16e verjaardag mag dus geen gevangenisstraf uit het volwassenenstrafrecht worden opgelegd. De Hoge Raad verwijst daarbij naar het Kinderrechtenverdrag (IVRK) en het Nederlandse voorbehoud bij art. 37.

Een PIJ-maatregel kan na drie jaar alleen worden verlengd als hij is opgelegd voor een misdrijf tegen het lichaam van personen (art. 77t lid 3 Sr). Bij bedreiging is dat niet vanzelfsprekend. De rechter moet per geval beoordelen of de bedreiging gepaard ging met agressief gedrag of geweld, en of aannemelijk was dat de bedreiging zou worden uitgevoerd. In deze zaak was dat zo.

Minderjarige verdachten hebben recht op juridische bijstand vóór en tijdens het politieverhoor. Verklaringen zonder die bijstand kunnen van het bewijs worden uitgesloten.

Twee elfjarige jongens werden in een openbare zitting voor volwassenen berecht. Het EHRM oordeelde dat zij daardoor niet effectief aan hun eigen proces konden deelnemen: het recht op een eerlijk proces (art. 6 EVRM) was geschonden. Een strafproces tegen een kind moet rekening houden met leeftijd, rijpheid en begripsvermogen. Dit arrest is een belangrijke basis voor de besloten behandeling van jeugdzaken.

Het hof had het volwassenenstrafrecht toegepast op feiten die de verdachte pleegde toen hij nog geen 16 was. Dat mocht niet: art. 77b Sr geldt alleen voor wie bij het feit 16 of 17 jaar oud was. Daarnaast oordeelde de Hoge Raad dat de OM-aanwijzing over snelle afdoening van jeugdzaken geen "recht" is in de zin van art. 79 Wet RO; een beroep daarop in cassatie slaagt dus niet.

In een cassatie in het belang van de wet oordeelde de Hoge Raad dat de rechter bij een voorwaardelijke PIJ-maatregel kan bevelen dat de bijzondere voorwaarden en het toezicht daarop direct ingaan (art. 77za Sr). Dat kan als ernstig rekening moet worden gehouden met een nieuw geweldsmisdrijf. De proeftijd begint dan op de dag van de einduitspraak.